Udhëzues për shoqëritë tregtare në Republikën e Maqedonisë së Veriut – Pjesa I: Historia e së drejtës së shoqërive tregtare

Në këtë udhëzues, Zyra Avokatore Boshnjakovski paraqet historinë e rregullimit dhe reformës së shoqërive tregtare në Republikën e Maqedonisë së Veriut, si dhe format dhe karakteristikat kryesore të shoqërive në vend.

Shoqëritë tregtare kanë qenë një nga shpikjet kryesore të kapitalizmit. Pa to, as që do të mund të fillonim të përfytyronim sipërmarrje investuese në shkallë të gjerë ose funksionimin e bizneseve që shkojnë përtej një dyqani të zakonshëm familjar. Shoqëritë na mundësojnë të grumbullojmë fonde të mëdha nga investitorë të ndryshëm. Gjithashtu, rrjeti mbrojtës i “përgjegjësisë së kufizuar” na jep besim për të ndërmarrë rreziqe sipërmarrëse, sepse e dimë se, nëse biznesi ynë falimenton, kjo nuk do të rrezikojë gjithçka që zotërojmë. Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, përcaktimi i qartë i të drejtave dhe përgjegjësive mundëson që drejtimi i biznesit t’u besohet menaxherëve profesionistë, të cilët janë persona të ndryshëm nga aksionarët ose pronarët e pjesëve të shoqërisë. Thënë thjesht, nëse nuk do të ekzistonin shoqëritë tregtare, nuk do t’i gëzonim pasurinë, lëvizshmërinë, globalizimin dhe përfitimet e tjera që kapitalizmi bashkëkohor i ofron sot.

I. Historia e rregullimit dhe reformës së shoqërive tregtare në Republikën e Maqedonisë së Veriut

Pas kalimit nga një ekonomi e planifikuar në mënyrë qendrore në ekonomi të tregut të lirë, Republika e Maqedonisë së Veriut miratoi një kornizë bashkëkohore rregullatore për format, themelimin dhe qeverisjen e shoqërive tregtare. Përpjekjet e para për ta bërë këtë u ndërmorën në fund të viteve 1980, kur Maqedonia ishte ende pjesë e Jugosllavisë, e cila në atë kohë po përpiqej ta reformonte shtetin e saj socialist në dështim. Megjithatë, Ligji për Ndërmarrjet i vitit 1988 pati jetë të shkurtër dhe shpejt u zëvendësua nga Ligji i parë për Shoqëritë Tregtare i vitit 1996, i cili ishte ligji i parë vërtet kapitalist për shoqëritë tregtare në vendin tonë.

Megjithatë, nevoja për t’u integruar plotësisht në një botë gjithnjë e më të globalizuar dhe vendimi strategjik për t’iu bashkuar Bashkimit Evropian, i cili është shumë i rregulluar, e shtynë Republikën e Maqedonisë së Veriut të miratojë Ligjin tërësisht të ri për Shoqëritë Tregtare në vitin 2004. Ky ligj i fundit vendosi në Republikën e Maqedonisë së Veriut një sistem të rregullimit të shoqërive tregtare që mund të gjendet në çdo shtet bashkëkohor të Evropës kontinentale, me format karakteristike të shoqërive, shpërndarjen e përgjegjësive, strukturat drejtuese etj. Që atëherë, ligji është ndryshuar në shumë raste për t’i përfshirë më mirë përvojat e shtetit tonë të ri, si dhe rekomandimet e institucioneve kryesore ndërkombëtare dhe evropiane. Në vitin 2010, shteti ynë madje miratoi Ligjin për Shoqëritë Evropiane, i cili do të zbatohet pas anëtarësimit të vendit në BE.

Paralelisht me reformën e sistemit të rregullimit të shoqërive tregtare, shteti ynë ka bërë përpjekje të konsiderueshme për thjeshtimin e procedurave për themelimin e shoqërive dhe rritjen e efikasitetit të Regjistrit Qendror, ku regjistrohen të gjitha shoqëritë. Gjithashtu, shteti ynë ka zbatuar reforma të thella të sistemit tatimor, duke u bërë kështu një nga shtetet me tatimet më të ulëta dhe sistemin tatimor më të thjeshtë në Evropë. Në tërësi, kjo ka ndikuar që Republika e Maqedonisë së Veriut të marrë vazhdimisht vlerësime pozitive për mjedisin e saj miqësor ndaj biznesit, siç konfirmohet nga renditja në vendin e 17-të në Raportin Doing Business 2020 të Bankës Botërore.

II. Llojet e shoqërive tregtare në Republikën e Maqedonisë së Veriut

Siç u tha, Ligji për Shoqëritë Tregtare i vitit 2004 vendosi në Republikën e Maqedonisë së Veriut një sistem të rregullimit të shoqërive që mund të gjendet në çdo shtet bashkëkohor të Evropës kontinentale. Modeli ynë rregullator mund të konsiderohet më i afërt me traditën juridike gjermane të rregullimit të shoqërive tregtare. Në tekstin vijues, do t’i njohim lexuesit me format e shoqërive tregtare në vendin tonë, si dhe me karakteristikat e tyre kryesore, si kapitali minimal themeltar, mënyrat e qeverisjes dhe mbikëqyrjes, përgjegjësitë dhe të drejtat etj. Gjithashtu do të themi disa fjalë për institutet e ndërlidhura, si tregtari individual, dega dhe zyra përfaqësuese.

Ky udhëzues vazhdon me artikull të veçantë për secilin lloj shoqërie. Lexoni më shumë rreth hollësive të secilës shoqëri në blogun tonë.

Për më shumë informacion, shihni artikujt tanë për tatimet, qëndrimin dhe shërbimet e tjera afariste, na shkruani në (contact@boshnjakovski.com) ose na telefononi në (+38970257879).

Udhëzuesi u përgatit nga Vladimir Boshnjakovski dhe Bojan Spirovski në dhjetor 2021.