ВОДИЧ ЗА ТРГОВСКИ ДРУШТВА ВО РЕПУБЛИКА СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА – Дел I: Историја на трговското право

Во овој водич, Адвокатска канцеларија Бошњаковски ја претставува историјата на регулирањето и реформите на трговските друштва во Република Северна Македонија, како и основните форми и карактеристики на трговските друштва во државата.

Трговските друштва претставуваат едно од клучните откритија на капитализмот. Без нив не би можеле ни да замислиме какви било поголеми инвестициски потфати или функционирање на бизниси кои ги надминуваат рамките на мали семејни фирми. Трговските друштва овозможуваат здружување на значителни финансиски средства од различни инвеститори. Дополнително, заштитниот механизам на „ограничена одговорност“ ни дава сигурност да преземеме претприемачки ризици, знаејќи дека евентуалниот неуспех на бизнисот нема да го загрози целиот наш личен имот. Исто така, јасната поделба на правата и обврските овозможува управувањето со друштвото да им се довери на професионални менаџери кои не мора да бидат истите лица како сопствениците (содружници/акционери). Едноставно кажано, без трговските друштва не би ги уживале богатството, мобилноста, глобализацијата и другите придобивки кои современиот капитализам ги нуди денес.

I. Историја на регулацијата и реформата на трговските друштва во Република Македонија

По транзицијата од централно планирана економија кон пазарна економија, Република Македонија усвои современа регулаторна рамка за форми на трговски друштва, нивно основање и управување. Првите обиди во оваа насока се направени кон крајот на 1980-тите години, кога Македонија сè уште беше дел од поранешна Југославија, која во тој период се обидуваше да го реформира својот нефункционален социјалистички систем. Законот за претпријатија од 1988 година имаше краток век и набрзо беше заменет со првиот Закон за трговски друштва од 1996 година, кој претставуваше прв вистински капиталистички закон во оваа област во нашата држава.

Сепак, потребата за интеграција во глобалната економија и стратешката определба за пристапување кон Европската Унија ја поттикна Македонија да донесе нов Закон за трговски друштва во 2004 година. Овој закон воспостави систем на регулирање споредлив со современите континентално-европски држави, со јасни форми на друштва, распределба на надлежности и управувачки структури. Оттогаш, законот е повеќепати изменуван со цел подобро да ги инкорпорира искуствата на државата, како и препораките на водечките европски и меѓународни институции. Во 2010 година беше донесен и Законот за европски друштва, кој ќе стане применлив по пристапувањето на државата во Европската Унија.

Паралелно со правните реформи, државата вложи значителни напори во поедноставување на постапките за основање фирми и зголемување на ефикасноста на Централниот регистар. Дополнително, беа спроведени суштински даночни реформи, со што Македонија стана една од државите со ниски даноци и едноставен даночен систем во Европа. Сето ова придонесе државата да добие високи оценки за поволна бизнис-клима, што се потврдува и со рангирањето на 17-то место во Doing Business 2020 извештајот на Светска банка.

II. Видови трговски друштва во Република Македонија

Како што беше наведено, Законот за трговски друштва од 2004 година воспостави систем кој е карактеристичен за современите континентално-европски правни системи. Моделот на регулирање е најблизок до германската правна традиција. Во продолжение, читателите ќе бидат запознаени со формите на трговски друштва во Македонија, како и со нивните клучни карактеристики, како што се минималниот основачки капитал, начини на управување и надзор, права и одговорности. Исто така, ќе бидат опфатени и сродни правни форми како што се трговец поединец, подружница и претставништво.

Овој водич продолжува со посебни статии за секој вид трговско друштво. Прочитајте повеќе за секоја форма на нашиот блог.

За повеќе информации проверете ги нашите написи за даноци, престој и други деловни услуги, пишете ни (contact@boshnjakovski.com) или јавете ни се (+38970257879).

Водичот беше подготвен од Владимир Бошњаковски во декември 2021 година.